KARYA SASTRA CECANTUNGAN.
PURWAKA ATUR.
Sangkaning manah suci nirmala,titian ngaturang puja pengastuti majeng ring Ida Sanghyang Widhi,Dwaning sangkaning pangedan ida buku KARYA SASTRA CECANYUNGAN puniki prasida kasusun.
Buku puniki titian susun madue tatujon wantah katur ring Ida dane sami,mangda prasida mikayunin angga utawi manah,ring padewekan soang soang,sadurung jagi nglaksanayang pekaryan sane ka arepin. Santukan makeh cingakin titian, Ida dane sami,Sang sane dados pemucuk ring jagate, ritatkala mamargi setata nulengek langit,nyuryanin bintang sane tegeh di ambune.Nenten naenin macingak ring isemut sane grayang grayang ditanahe.
Mawastu asapunika mawinan ngemetuang,kewentenan pikobeh ring jagate sekadi mangkin.Nyabran rahina ngemetuang yeg, byuta, rasa res res ring manahe antuk kewiaktian jagate sekadi mangkin.Majalaran antuk pakebehe sekadi punika,titian mamanah pacing nyarengin mapekardi yadiapin akidik,mangdane wenten pikenohne mantuke ring ida dane sami.Pamekas merasa ring angga sarira muah manah,sane ten patut,prasida mawali eling ring angga,mawastu jagate mawali becik sekadi sampun sampun.Gumanti pacing prasida ngrajegang kebudayaan baline mangda ajeg tur lestari.
Pinaka kaping untat atur,titiang nunas ring ida dane sami,mangda ledang ngampurayang, diprade wenten singsal, ngewetuang manah ten becik ring angga, risampun ngewacen indik daging buku puniki.Dumadakja buku puniki wenten pikenohnya.
OM CANTHIH CANTHIH CANTHIH OM .
Denpasar 05 Mei 2003.
SATWA CECANTUNGAN
Kacerita wenten ketuturan satwa, ring wewengkon desa Batur, wenten pesraman sane mewasta “PESRAMAN JAYAMANA”. Sane pinaka pemucuk ring pesraman punika, mapesengan IDA RATU GEDE MADIANA PUTRA. Indik kepradnyanan Ida ngenter pesramane nenten wenten nyamin pada. Ida sampun keloktah pisan ring jagate. Napi malih uning ring keweruhan sane wenten ring Dura Negara. Medasar antuk kedyatmikan sane margiang Ida, mawastu pesramane sampun kasub ke Dura Negara tur nenten wenten sami prasida nandingin ring jagate. Punika mawinang sami panjak Idane muah dande Mantrine nenten wenten purun tungkas ring napi sane jagi kemargiang Ida. Diastu sapunika nenten manut tur lempas ring tatujon sane keaptiang. Punika mawinang napi sane kemargiang Ida, ngeranang sungsut tur kesangsaran panjak Idane. Napi malih sampun wenten sane sungkan rahat pisan. Mewastu asapunika napi ja sane kejawanin nenten prasida manggihin sane kaucap Keutaman. Kebawosan SEKADI MEGANTUNG TAN PA CANTEL. Jatin ipun sami ngambang nenten madue dasar. Yan prade dados indayang titian Pesraman Idane waluya sekadi Endih Apine sane murub angabar-abar, sahase ngamedalang hawa panas bara, mewastu sami anake nenten prasida jagi nampekin. Punika mawinang ngantos mangkin nenten prasida ngemolighang siswa sane anyar.
Ne mangkin ceritayang titiang ring wewengkon Desa KERTA PURA wenten Pesraman Alit sane mewasta “PESRAMAN SARI WASTIKA PRASTA”. Sane dados pemucuk irika mapesengan IDA SANG AJI DASAKSARA. Ida nenten ja uning punapa punapi. Nanging medasar antuk manah sane Suci Nirmala tur rasa Bhakti ring panjak muah dande Mantrine, prasida ngenter pesramane mewastu dados ngemolihang pemargi sane becik. Napi ja sane pacing ke jalanang prasida ngamolihang hasil sane Mautama. Mawinan punika kebawos “ALON-ALON ASAL KELAKON”. Jatine pemargi sane adeng-adeng tur nganuti sulur sane medasar Patut kaucap Mautama. Yan nirgamayang titiang waluya sekadi endihan api bara sane mekudus mesuang andus, panes ipune sane asri lan nyaman, mewastu makweh anake prasida rauh merika pacing Mangidu. Punika mawinang sabilang Ngatiban ngantos mangkin makweh tur aluh ngerauhang siswa anyar. Bilih-bilih makeh tan prasida ketampung malih
Inggih asapunika dumun Satwa Cecantungan titian, ne mangkin titian jagi mepungu atur ring Ida Ratu lan dande Mantri sami, titian puniki jatma I PONGAH dot pacing nunasang NAPIKE MAWINANG ASAPUNIKA ? ngiring ja sareng-sareng……………………………………………!
OBROLAN DI BALE BANJAR I
MERDAH : Nang………’Jeg bengong icing yan ngenehang unduke ene.
TUALEN : Unduk apa to Dah……..?
MERDAH : To apa unduk Bos icange, Pan Gede tukang pande Mas Di Batur Sari.
TUALEN ; Men kenken maksud caine ento Dah…………….?
MERDAH ; Kene to Nang…….’Yan alihang icing uling keduegan Pan Gedene dong sing Ada anak bias ngalahang digumine. Ide liu ngelah,alat serba canggih Hasil produksine bermutu tinggi, jeg sing ada ngalahang dini digumine. Ke Wala Nang………….” Ne sing kekeneh ban icing,ngudiang bias sing payu ba Na ngadep, nget jeg jejeh anake Makita meli, nak kakenken ya dadi bias Kaketo Nang…………../
TUALEN : Yan unduke ento mula saja dingeh nanang Dah…….’Kewala yan pineh pi nehin Nanang, masalahne makejang ada sik Pan Gedene. Yan cara pamineh nanange belog, ne suba pantesne pecahang di rapet umum, alih solune jalan keluarne. Sing keto Dah….?
MERDAH : Anak mule saja buke keto Nang…., kewale iraga dadi anak belog, mula Sing kanggo, sing dadi ngemaang tetimbangan. Nak mule saja keweh Ngajak anak dueg. Sing keto Nang….?
TUALEN : Aja Dah…., kewale antosin kenken ja penadine. Dah…., Nanang ngelah masi pisaga delod umahe, ia masih tukang pande mas, madan Pan Molog.
MERDAH : Men kenken to Nang….? Tuturin ja apang icing nawang.
TUALEN : Kene to Dah…, yen buat kebisaane, ia tusing ja dueg sajan, alatne masih nu serba tradisional, sing canggih cara ento. Pegaene saking hati, adeng, alus, sinah hasilne biasa-biasa dogen. Apin ja keketo Dah…, langgananne
Liu pesan, nganti sing ngidaang ngelayanin. Pelanggane bias neke pedidi.
MERDAH : Adi bias keto Nang…? Joh san bedane sik icange megae.
TUALEN : Mula saja Dah…, yen mula saja lakar megae, patut metaki malu, waspada muah adeng-adeng, kepercayaan pelanggane utamayang, yen suba keto, sinah sing ke kanti alih, pelanggane teke pedidi. Tusing dadi bes memada, sombong apa buin misi unsure bisnis, sinah pelanggane lakar kapok meblanja mai.
MERDAH : Nang…., yen saja buka keto, icing jani lakar melajahang dewek apang bias keketo, makasi Nang…..!
OBRLOLAN DI BALE BANJAR 2
SANGUT : Lem……jeg sing ngelah gairah hidup rasane icing jani, keme laku kado melaib mai pocol!
DELEM : Adi bise keto ngut……. Awak menyama orahin anake icang..de cai siep-siep keto
SANGUT : Lem……yan rasayang cang joh saan binane ane malu teken jani.
DELEM : Men ken-ken to ngut………
SANGUT : Lem… inget icang dugas malu sik tongos icange meburuh, maan gajih bedik megae lemah peteng, semengan ngajahin murid, sanjane numbek, ngajang tanah ngulat besi, ngecor, nganti nginep icang dini, ulian bhaktin icange teken tongose megae. Lem….. dong jani jeg bengong icang nyingakin di subane lantas Gede cara jani tur maju buka kene, jeg sing ingetange ketuyuhan icange dugas pidan. De..je bange dadi pemimpin, itungin masa kerja gen icang sube demen. Apang sing cara anak jani, jeg mare masuk megae suba maan gajih gede, jeg…aluhan teken nyolek uyah asane, apin je orahange sarjana S1, S2, Profesor, ngabe title ane metumpuk, patuh je cara icang masih, sing ade kemajuan ape de….! Nak keketo nyen unduke pidan lem….. apang cai nawang!
DELEM : Ngut…… yen unduk ento, sube pidan tawang cang, kewala de cai sebet, to nak Penjajahan Gaya BAru adane. CAi sing sube nawang, keden suba ade tutur Sastra Agama ane ngadanen: KARMA PHALA, nyen je ngae jele jeg ye sube buin pidan lakar nerima hasilne, seliun-liun nekang pipis, jeg telah sing maunduk, seduweg-duweg ngomong jeg sing ade lakar anak Ngugu. Kewala ingetang Ngut….sebilang rerainan Purnama, Tilem, Kajeng Kliwon mebhakti ci teken susuhunan, muah Kawitan, sinah sube cai lakar maan keUtamaning Selamet tur Rahayu.
SANGUT : Nah..yen saja bukla keto lem…….uling jani icang lakar melajahang dewek apa saja buka munyin caine,……Suksma Lem…..!
Tinggalkan Balasan